Ceza Hukuku·Av. Oğuzhan Çelik

Zorunlu Müdafi Bulunmadan Yapılan Duruşma ve Hukuka Kesin Aykırılık: Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 22 Nisan 2026 Tarihli Kararları Işığında Bir Değerlendirme

Zorunlu müdafi olmadan yapılan yargılamanın sonucu nedir?

  • Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda şüpheli veya sanık istemese dahi müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/2-3).
  • Bu hesaba, uygulanması zorunlu nitelikli hâller de dâhildir; gece vakti nitelikli hırsızlıkta olduğu gibi.
  • Zorunlu müdafi bulunmadan duruşma yapılması, Ceza Genel Kurulunun 22.04.2026 tarihli dokuz kararına göre CMK m. 289/1-(e) kapsamında hukuka kesin aykırılıktır.
  • Bu nitelendirme sayesinde bölge adliye mahkemesi hükmü CMK m. 280/1-(e) uyarınca bozabilir; aykırılığın hükme etkisi ayrıca araştırılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza davasında avukat tutmak zorunda mıyım?
Kural olarak hayır; müdafi yardımından yararlanmak bir haktır. Ancak alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, kişi çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse ya da sağır ve dilsizse, istem aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/2-3).
Beş yıllık sınır neye göre hesaplanır?
Ceza Genel Kurulunun tespitine göre CMK m. 150/3'teki "cezanın alt sınırı" ifadesi, uygulanması zorunlu olan nitelikli hâlleri de kapsar. Hâkimin takdirine bağlı artırım ve indirimler hesaba katılmaz; koşulları gerçekleştiğinde uygulanması zorunlu nitelikli hâller katılır.
Zorunlu müdafi atanmadan yargılama yapılırsa ne olur?
Ceza Genel Kurulunun 22 Nisan 2026 tarihli dokuz kararına göre bu durum, CMK m. 188/1 gözetildiğinde m. 289/1-(e) kapsamında hukuka kesin aykırılık oluşturur. Kesin aykırılık hâllerinde aykırılığın hükme etki edip etmediği ayrıca araştırılmaz.
Müdafi dosyada görünüyor ama duruşmaya katılmadıysa durum değişir mi?
Zorunlu müdafilik yalnızca atamayı değil, duruşmada hazır bulunmayı da kapsar. CMK m. 188/1 uyarınca kanunun zorunlu müdafiliği kabul ettiği hâllerde müdafiin duruşmada hazır bulunması şarttır.
Bu aykırılığı istinaf mahkemesi bozabilir mi?
Evet. Aykırılık CMK m. 289/1-(e) kapsamında sayıldığından bölge adliye mahkemesi, hükmü sair yönlerini incelemeksizin m. 280/1-(e) uyarınca bozabilir. 25.12.2025'ten itibaren yürürlükte olan metin, 289. maddedeki tüm bentleri bozma sebebi saymaktadır.
Avukat Oğuzhan Çelik

Yazar

Av. Oğuzhan Çelik

İstanbul Barosu — Sicil No: 53725

ORCID iD: 0009-0003-3018-5720

Yayın: 29 Temmuz 2026

2015'ten bu yana hukuk alanında; İstanbul merkezli avukatlık ve hukuki danışmanlık. Hakkımda →

Ön Değerlendirme

Hukuki Süreciniz İçin Doğru Adımı Bugün Atın

Kısaca probleminizi yazın; dosyanızın durumunu değerlendirip izlenecek yol haritası hakkında sizi bilgilendirelim. Türkiye'ye gelmenize gerek kalmadan vekaletname ile tüm süreç yürütülebilir.